Jak budować i wykańczać?

Dlaczego PLA nie przetrwa lata za szybą samochodu

Redaktor 2 godziny temu 3 min odczytu

Uchwyt na telefon wydrukowany samodzielnie i zamontowany wiosną działa bez zarzutu.W lipcu, po dniu na parkingu, okazuje się wygięty i nie trzyma już telefonu. To nie wada wykonania — to właściwość materiału.

Ile stopni jest w zaparkowanym aucie

Temperatura powietrza w kabinie w upalny dzień znacząco przekracza temperaturę na zewnątrz, a powierzchnie nagrzane bezpośrednim słońcem — zwłaszcza ciemne — osiągają jeszcze wyższe wartości. Deska rozdzielcza za przednią szybą jest najgorszym miejscem, jakie można wybrać dla elementu z tworzywa.

Materiał	Zaczyna mięknąć	Kabina latem	Bagażnik
PLA	ok. 55–60 °C	Nie nadaje się	Ryzykowne
PETG	ok. 80 °C	Nadaje się	Tak
ABS	powyżej 90 °C	Nadaje się, także na desce	Tak
TPU	zależnie od twardości	Do elementów elastycznych	Tak

Jak wygląda odkształcenie

Element nie topi się ani nie pęka. Powoli poddaje się naprężeniom, które w nim zostały po wykonaniu, i wraca do kształtu bliższego temu, jaki miał materiał przed uformowaniem. Uchwyt się rozchyla, zatrzask traci docisk, płaski element się wygina.

Proces jest nieodwracalny — ponowne podgrzanie i wyprostowanie kończy się zwykle drugim odkształceniem w innym miejscu.

Nie tylko temperatura

Promieniowanie UV — przez szybę dociera w ograniczonym zakresie, ale wystarcza, by z czasem zmienić barwę i osłabić powierzchnię.
Cykle grzania i chłodzenia — codzienne rozszerzanie i kurczenie materiału zmęcza go szybciej niż stała temperatura.
Wilgoć — zimą w kabinie skrapla się woda, co przy materiałach chłonnych ma znaczenie.
Wibracje — stałe drgania przyspieszają propagację mikropęknięć.

Gdzie który materiał

Deska rozdzielcza, przednia szyba — najcięższe warunki; materiał o najwyższej odporności termicznej.
Kabina poza bezpośrednim słońcem — wystarczy materiał średnio odporny.
Bagażnik — mniej słońca, ale nadal ciepło; ten sam wybór co w kabinie.
Na zewnątrz auta — dochodzi woda i mróz; materiał odporny na warunki atmosferyczne.
Elementy elastyczne — buforki, uszczelki, nakładki; materiał sprężysty.

Test, który warto zrobić przed montażem

Zostaw element na kilka godzin w zamkniętym aucie w słoneczny dzień, zanim przykręcisz go na stałe. Jeśli po tej próbie zachowa kształt, przetrwa sezon. Jeśli się wygnie — lepiej dowiedzieć się o tym, zanim będzie trzymał telefon nad kierownicą.

Co to znaczy przy zamawianiu

Podaj miejsce montażu, a nie tylko wymiary. Wykonawcy realizujący klipsy i zaślepki do auta dobierają materiał na podstawie tej jednej informacji — bez niej element powstanie z tworzywa, które sprawdza się na półce w salonie, a nie za szybą.

Krótko

Do samochodu nie używa się materiałów o niskiej odporności termicznej. To nie kwestia jakości wykonania ani ceny — to kwestia fizyki, której nie da się obejść dobrym projektem.